Taith Dyffryn Teifi

Archwilio Taith Dyffryn Teifi

Ym mynyddoedd uchel ac agored Gogledd Ceredigion, mae Afon Teifi yn cychwyn ar ei thaith i Fôr Iwerddon. O lyn artiffisial Llyn Teifi, mae’r ddyfrffordd yn disgyn o’i man geni rhostirol i Ystrad Fflur yn y dyffryn islaw ac i’w chyswllt cyntaf â’r hanes, diwylliant, diwydiant a chymunedau toreithiog y bu’r afon yn nodwedd hanfodol ynddynt, yn y berthynas agos rhwng pobl a’r amgylchedd lleol.

Yn ymestyn dros bellter o ryw 80 milltir, mae Taith Dyffryn Teifi yn gorwedd yn bennaf yng Ngheredigion, er bod rhannau sylweddol yn mynd i mewn i Sir Gâr a Sir Benfro, gan gysylltu cymunedau Pontrhydfendigaid, Tregaron, Llanbedr Pont Steffan, Llanybydder, Llandysul, Castellnewydd Emlyn, Cilgerran, Aberteifi a Llandudoch. Mae hefyd yn cysylltu dau leoliad o bwysigrwydd hanesyddol ac eglwysig mawr, sef yr hen abatai a chanolfannau dysg yn Ystrad Fflur a Llandudoch. Mae cyfleusterau ar gyfer defnyddwyr y llwybr ar gael ym mhob un o’r cymunedau hyn.

Tra bod y trefi a’r pentrefi’n darparu cyfleoedd ar gyfer lluniaeth a lletygarwch, mae’r llwybr cyfan yn wirioneddol wledig, gan gofleidio economi amaethyddol fugeiliol, ynghyd â gwarchodfeydd natur, coetiroedd, gorlifdiroedd a chorsydd, ac yn olaf y golygfeydd panoramig aberol tua’r arfordir.

Mae Dyffryn Teifi yn enwog am ei hamrywiaeth anhygoel o gynefinoedd a bywyd gwyllt o’r ucheldir i’r môr a phopeth sy’n bodoli rhyngddynt. Mae’n drysorfa naturiol i bawb.

Mae hon hefyd yn rhan hynod hanesyddol o Gymru, ac mae’r cefn gwlad mae’r llwybr yn mynd drwyddo yn dal i fod yn dyst i’r gorffennol diwydiannol cymharol ddiweddar. Tra bod adfeilion cestyll yn datgelu tystiolaeth o wrthdaro’r gorffennol, mae’r adfeilion a fu unwaith yn fwyngloddiau, ffatrïoedd a melinau yn adrodd hanes ymdrech ddiwydiannol, y cyfoeth a fu, ac am y defnydd dinistriol a wnaethpwyd o adnoddau naturiol.