Mae Llandudoch yn gymuned lewyrchus sydd \u00e2 marchnad cynhyrchwyr lleol boblogaidd bob bore dydd Mawrth wrth ymyl adfeilion Abaty’r y Santes Fair. Yma hefyd mae caffi a chanolfan ymwelwyr addysgiadol, yn ogystal ag Eglwys Sant Tomos gyfagos gyda’i charreg Sagranus hynafol.<\/p>\n\n
Detholiad o Ganllaw Taith Dyffryn Teifi (i’w gyhoeddi yn 2026):<\/em> “Sefydlwyd Abaty’r Santes Fair yn Llandudoch ym 1120 gan y Norman, Robert Fitz Martin, Arglwydd Cemais. Roedd yn perthyn i Abaty Tiron yn Ffrainc. Yn ei dro, roedd gan yr Abaty hwn briordai ym Mhil ac Ynys B\u0177r. Roedd gan y priordai hyn ffynonellau da o dywodfeini coch m\u00e2n gerllaw y gellid eu torri’n hawdd i unrhyw gyfeiriad, a oedd yn ddefnyddiol ar gyfer Abaty a oedd angen drysau a ffenestri cain pan oedd y garreg leol yn llechi o ansawdd gwael a thywodfaen blociog.” <\/p>\n\n Wrth ymyl yr Abaty, mae eglwys blwyf ganoloesol Sant Tomos, a ailadeiladwyd ym 1848-52, sy’n gartref i dair carreg gerfiedig o’r 5ed-9fed ganrif gan gynnwys carreg Sagranus yng nghefn yr eglwys. Mae ganddi arysgrif Lladin ac Ogam Gwyddelig hynafol ddwyieithog, lle cynrychiolir llythrennau gan riciau ar hyd ymyl. Gwelir cysylltiadau hanesyddol ag Iwerddon ym mhresenoldeb cerrig Ogam yng Ngorllewin Cymru.” <\/p>\n\n Ar lan ddeheuol Afon Teifi, i lawr yr afon o Aberteifi, fe welwch gymuned fawr Llandudoch gydag adfeilion Abaty Tironesaidd yn ei chanol. <\/p>\n","protected":false},"featured_media":935,"template":"","class_list":["post-765","tvt_shop","type-tvt_shop","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\n\n